Nhạc cụ làm từ gốm, phim 3D mapping tại Văn Miếu hay không gian trải nghiệm gia vị Việt đang mở thêm cách tiếp cận di sản Hà Nội. Trên nền tảng truyền thống, các sản phẩm sáng tạo giúp công chúng tìm hiểu văn hóa qua biểu diễn, tương tác và trải nghiệm.

Văn Miếu – Quốc Tử Giám đưa di sản đến gần công chúng thông qua các hoạt động văn hóa và trải nghiệm.

Di sản trở thành nguồn lực cho công nghiệp văn hóa

Theo PGS.TS Phạm Duy Đức, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, sự hội tụ cư dân từ nhiều vùng đất đã góp phần tạo nên hệ thống di sản đa dạng của Thăng Long – Hà Nội. Nguồn tài nguyên ấy mở ra nhiều khả năng phát triển sản phẩm văn hóa mang dấu ấn riêng của Thủ đô.

Định hướng gắn bảo tồn với phát triển công nghiệp văn hóa được Hà Nội xác lập qua Nghị quyết số 09-NQ/TU năm 2022. Di tích, làng nghề và tri thức truyền thống trở thành chất liệu cho nghệ thuật, thiết kế, du lịch và các hoạt động sáng tạo.

Năm 2026, thành phố tiếp tục cụ thể hóa định hướng phát triển văn hóa qua Chương trình hành động số 08-CTr/TU và Kế hoạch số 128/KH-UBND ngày 30/3/2026. Trong đó, việc số hóa tư liệu, đưa nội dung lên nền tảng số và kết nối với sản phẩm du lịch, di tích, làng nghề được đặt thành những nhiệm vụ cụ thể. 

Âm nhạc và thời trang kể câu chuyện di sản

Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026 là một ví dụ về cách kết nối di sản với sáng tạo đương đại. Diễn ra từ ngày 11 đến 20/9 với chủ đề “Dòng chảy di sản – Heritage Flow”, sự kiện thu hút hơn 250.000 lượt khách. 

Tại chương trình “Âm thanh gốm”, nhạc cụ được chế tác từ gốm sành truyền thống xuất hiện cùng âm thanh, ánh sáng, múa, xiếc và nghệ thuật trình diễn. Sản phẩm làng nghề được đặt vào một hình thức biểu đạt mới, mở thêm khả năng xây dựng trải nghiệm văn hóa cho du khách.

Chương trình “Kết nối di sản – Kiến tạo tương lai” đưa những hiện vật âm nhạc quý của Bảo tàng Hà Nội vào không gian trình diễn, tạo cơ hội để công chúng tương tác và tìm hiểu câu chuyện phía sau hiện vật.

Với “Sắc màu Hà Nội”, di sản được thể hiện qua thời trang. Nhà thiết kế Cao Minh Tiến đưa chất liệu từ làng nghề mây, tre đan Phú Vinh vào thiết kế ứng dụng. Theo anh, việc người trẻ khai thác văn hóa truyền thống trong sản phẩm đương đại có thể tạo giá trị sáng tạo, kinh tế và khơi gợi sự quan tâm đối với di sản.

Văn Miếu dùng công nghệ để diễn giải di sản

Tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, số hóa đang được sử dụng để lưu trữ, bảo tồn và giới thiệu di sản bằng những hình thức trực quan hơn.

Không gian trưng bày “Sử đá lưu danh” cho phép công chúng tiếp cận họa tiết và nội dung chữ Hán trên 82 bia Tiến sĩ qua màn hình cảm ứng. Phần mềm giáo dục di sản “Khơi nguồn Đạo học” cũng bổ sung một cách tìm hiểu về truyền thống học tập tại di tích.

Ngày 18/9/2026, phim 3D mapping “Vun đắp hiền tài” ra mắt, kể lại câu chuyện hình thành và phát triển của Quốc Tử Giám bằng hình ảnh, ánh sáng và âm nhạc trên nền kiến trúc di tích. 

Theo TS Đường Ngọc Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, quá trình số hóa sau gần một thập kỷ đang trở thành công cụ diễn giải di sản, giúp người xem chủ động khám phá các giá trị văn hóa.

Người trẻ thử nghiệm trải nghiệm văn hóa đa giác quan

Zero Gallery lựa chọn kể chuyện văn hóa từ gia vị Việt Nam và món phở. Theo đại diện dự án Nguyễn Tiến Thịnh, nhóm xây dựng một bối cảnh viễn tưởng về việc bảo tồn gia vị trong tương lai.

Không gian trải nghiệm mang hình dáng con tàu nón lá, đặt trên bệ phóng hình trống đồng Đông Sơn. Hệ thống trình chiếu kết hợp cảm biến kích hoạt tinh dầu quế, thảo quả, lá mùi già… giúp câu chuyện được tiếp nhận qua cả hình ảnh lẫn mùi hương.

Đội ngũ phát triển xem mô hình này là một thử nghiệm để tìm hiểu phản ứng của thị trường và khả năng vận hành không gian văn hóa tư nhân. Về lâu dài, nhóm kỳ vọng kết nối thành các tour trải nghiệm văn hóa trong ngày tại Hà Nội, sau đó mở rộng đến những địa phương khác.

Từ sân khấu, thời trang đến trải nghiệm số, di sản Hà Nội đang có thêm những cách hiện diện trong đời sống. Để các sản phẩm này phát triển lâu dài, sáng tạo cần giúp công chúng hiểu rõ hơn câu chuyện và ý nghĩa của di sản, đồng thời giữ được giá trị cốt lõi của những chất liệu truyền thống được sử dụng.